Archive for the Category »მედია კრიტიკა «

მეტი რიდი, თუ შეიძლება!

"მე ჯერ მისალმება არ დამემთავრებინა..."

“რუსთაველმა ცუდი სამსახური გაგვიწია, რადგან ძალიან დიდი ტილო გამოდგა და ყველას გვყოფნის ხელის შესაწმენდად. მერე რა რომ ჩვენ არ ვვარგივართ?! სამაგიეროდ რუსთაველია დიდი. მერე რა რომ ჩვენ უნიჭოები ვართ?! სამაგიეროდ, რუსთაველია გენიოსი” – ჯემალ ქარჩხაძე

“გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის…” – შოთა რუსთაველი

ეპოქალური წიგნია “ვეფხისტყაოსანი”. ვისაც წაუკითხავს – მოსწონს, ვისაც არ წაუკითხავს – აქებს, ვინც თავისი ნებით გაეცნო – რუსთაველის (ან საკუთარი) ქართველობა ეამაყება და ვისაც სკოლაში წააკითხეს – მტანჯველი მოგონებებისგან ბურძგლავს. თუმცა, ფაქტი ერთია – რუსთაველის “UP-ორიზმები” ჩვენთვის დღემდე ის პირამიდებია, რომელთაც დრო ვერაფერს აკლებს: გენდერული დისბალანსის აღსაკვეთად - “ლეკვისა და ლომის სქესობრივი თანასწორობა” გვახსენდება, ქველმოქმედების სტიმულირებისათვის – “რაიმეს გაცემის ბუმერანგული მახასიათებლები”,   სიყვარულის მალვაზე – “ცხენის მოპარვის შემდგომი ინსტრუქცია”, ასოციალური ადამიანების გამოსაფხიზლებლად – “ჩინის ქვაზე დაწერილი არაკი”, ცხოვრებისეული ცვლილებების ასახსნელად – “ტურფა საბაღნაროში მიმდინარე ცირკულაცია”, სიკვდილის ძლევამოსილების ილუსტრირებისათვის – “ვიწრო ან კლდოვანი გზის ქმედითუუნარობა” და ათასი სხვა.

more »

შერონ, შემეხე, მომპორჭყნე, ჩამკბიჩე…

დიდი შერონი

“თავში Stone უხლია… რა გადაგვაყოლეს!” – შერონისგან ფსიქიკურად შერონ-ინებული მაყურებელი

უკვე რამდენიმე დღეა, რაც თბილისი შერონის ქალაქად ან “შერონსთაუნად” (“Sharon’s town“) არის ქცეული. ჩვენ შერონით ვსუნთქავთ, შერონით ვხედავთ, შერონით გვესმის და შერონით განვიცდით. მოკლედ, შეძრულია ერი, ასეთმა ბუმბერაზმა პიროვნებამ რომ გვიკადრა. ზოგს ნერწყვი მოსდის (“ძირითადი ინსტიქტის” პირველი სერია ახსენდება, ალბათ), ზოგს – ცრემლი (ამასაც რომ მოგვასწრო ღმერთმა), ზოგს მუზა (და სიუჟეტებს აკეთებს), ზოგიც კინოთეატრში შემავალი ცოცხალი შერონის სანახავად ფოტოაპარატითა თუ “პასტაფურცლით” საგულდაგულოდ იღჭურვება. არც ის იქნება დიდად გასაკვირი, შერონის სახელობის ქუჩას ან ვარსკვლავს თუ გავხსნით (რუსთაველის თეატრის წინ), ძეგლს თუ დავუდგამთ (მისივე სახელობის მოედანზე) ანდა სულაც მისი წმინდანად (St.one – Saint one) შერაცხვის მოთხოვნით თუ გამოვალთ.

more »

უკაცრავად, თქვენ დებილი თაობა ხართ!

“незнайк”–ების თაობა

“თქვენ დაკარგული თაობა ხართ”გერტრუდ სტაინი
“თქვენ ახალი თაობა ხართ” – იაპონელი ტექნოლოგები
“თქვენ დებილი თაობა ხართ” – ტელეკომპანია “იმედი”

“უწიგნურებო, ილია მართალი როგორ არ იცით” ან “ლოოლ, ღმერთო ურო ჩამცხე”-ს ძახილი ქართული ტელევიზიებისა და ”Facebook”-ელი ინტელექტუალებისთვის უკვე ტრადიციად იქცა.

ტელევიზიებს – სხვაგვარად გადაცემა ჩაუვარდებათ და იმიტომ, ინტელექტუალებს კი “უკვე საკმარისზე მეტი წაუკითხავთ” და პირად მოვალეობად ჰრაცხენ (რეკომენდებული სიტყვაა) “შოთა რუსთაველი მეხუთე საუკუნეში მეფობდა”–ს მთქმელი ადგილზევე ირონიულად გაძიძგნონ (თანაც ისე, რომ როგორმე საკუთარი ინტელექტის ზეობასაც ხაზი გაუსვან). მოკლედ, ერთნი აქილიკებენ და მეორენი აქ  ი–like-ბენ. ერთი შეხედვით, ყველა კმაყოფილია.

more »

“ყვითელი პრესის” ათი ყველაზე ყელში ამოსული შეკითხვა

ყვითელი პრესის ნაწილი

“ქაღალდი არ წითლდება”ყვითელი პრესა
“ქაღალდი ყვითლდება” – დრო

პარადოქსია, მაგრამ  “ყვითელი პრესა” სწორედ ის ქაღალდია, რომლის გაყვითლებასაც ბევრი არავინ უცდის და ხშირად ისეთი პრაქტიკული მიზნებისთვისაც იყენებს, როგორიც ღუმელში ცეცხლის დანთება, ან კანალიზაციის გავლით, მტკვრისაკენ სამოგზაუროდ გზის დალოცვაა.

თუმცა, სანამ თბილისელი ჟურნალისტების რეიტინგული ღვაწლი საგაზეთო სტელაჟებიდან მდინარის ფსკერამდე არსებულ გზას გალევდეს, სჯობს სარკეში ჩავახედოთ და მათ მიერ დასმულ ათ ყველაზე გაცვეთილ, უაზრო თუ უსარგებლო შეკითხვას გადავხედოთ:

more »

“ბრავო” “ბის”–ების გარეშე

ჯონი ბრავო (?)

“ბრრრრრრ…” – ბგერათა სინთეზი, რომელიც სიცივის ან განსაკუთრებით უსიამოვნო შეგრძნების დროს აღმოხდებათ ხოლმე;
“ავო” – უარყოფითი ხასიათის მიმართვა ავი არსებისადმი;
“ბრრრრრრრ… ავო”თავად განსაჯეთ;

არსებობს (ან, ყოველ შემთხვევაში, უნდა არსებობდეს) ერთი ისეთი “მედია–დაავადება”, რომელსაც სამედიცინო ენაზე “ჰოლივუდის სინდრომს” ვუწოდებდი.

“ჰოლივუდის სინდრომი” – დაუოკებელი სურვილი იმისა, რომ გადაიღო წარმატებული ფილმის (პროექტის) შემდეგი ნაწილები (სეზონები) იქამდე, სანამ “წარმატება” “არ მატებაში” გადაგეზრდება.

არ ვიცი, იდეათა დეფიციტი იყო, თუ პირიქით მეტისმეტი მოჭარბება, მაგრამ ფაქტია, რომ ვიღაცამ “რუსთავი 2″–ის ყველა მუსიკალური პროექტის ერთ ქვაბში მოხარშვა გადაწყვიტა (და მადლობა ღმერთს, “ანა–ბანა” გამორჩა). ამგვარი კულინარული ქმედების შედეგად მიღებული “კერძის” შეფასება, რა თქმა უნდა, სუბიექტური განსჯის საგანია. პირადად მე “ბრავოს” პირველი გადაცემის გახსენებისას, თვალწინ რატომღაც ატლანტის ოკეანე, დიდი გემი და მის წინ აღმართული მზაკვარი აისბერგი წარმომიდგება ხოლმე. თუმცა, სამართალის დაჟინებული მოთხოვნით, აქვე უნდა დავურთოთ ისიც, რომ მისი “მეორე მცდელობა” “კატასტროფა” ნამდვილად აღარ ყოფილა და პირიქით, განცდილი პროგრესიდან გამომდინარე, მომავალში გაცილებით უკეთესი პროდუქტის ხილვის ლოგიკური იმედიც კი დაგვიტოვა (აქ უნდა იყოს ანდაზა იმედის განსაკუთრებულ სიცოცხლისუნარიანობაზე).

more »

წიგნებით დაბალანსებული მაკულატურა

“წიგნდ(ქ)ართული ყვითელი ჟურნალები მზესუმზირის მარცვალს ჰგავს: გული უნდა დაიტოვო და ქერქი გადააფურთხო” – მეტაფორულად მოაზროვნე ბიბლიოფილი

“ლანძღვა ისაა, როცა იტყვი და არას დაამტკიცებ” – ილია ჭავჭავაძე

 წიგნისა და ჟურნალის შედარებისას ქერქი რომელია, ალბათ, თავადაც მიხვდებით.
 იაფი (თუმცა, არა იაფფასიანი) წიგნი ჟურნალის ”გასაღების გასაღებად” კი ქართულ ბაზარზე პირველად “გზამ” გამოიყენა. ”გზაზე” დართული კრებულის (“ქართული პროზის საგანძური”), ან, უფრო სწორად თუ ვიტყვით, კრებულზე დართული ”გზის” მეთოდი იმდენად ტირაჟ(წარ)მატებული აღმოჩნდა, რომ ვისაც ოდესმე გამომცემლობის არსი გაეგონა, ყველა წიგნის გამოშვებას შეუდგა.  ასე გამოჩნდა მედია–ბაზარზე  ჟურნალები “სარკე”  და“გუმბათი” (“ქართული პოეზიის” ტომეულთან ერთად), “რეიტინგი” (“საზღვარგარეთული დეტექტივები”–ს ხაზით) და “თბილისელები” (ციკლით “მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკა”).

რა თქმა უნდა,  ფაქტი, რომ მარკესისა და ორჰან ფამუქის შეძენა სამ ლარადაა შესაძლებელი, ჩვენი მშიერი თაროებისათვის ძალიან კარგია. თუმცა, როდესაც აქცია მასობრივ სახეს იღებს იმის გამო, რომ “წიგნის სახელით” ჟურნალის უხარისხო შინაარსის გადაფარვა ადვილად ხდება, მაშინ “ძალიან კარგი” უკვე ”დანაკარგად“ გარდაიქმნება. მართალია, ჩვენი ბიბლიოთეკებისათვის ეს ტენდენცია არაფერს ცვლის, (და პირიქით, მისაღებია კიდეც), მაგრამ მთავარი პრობლემა იმაშია – ქვეყანაში მედიის სიკარგე, ჟურნალისტთა პროფესიონალიზმით რომ უნდა განისაზღვროს და არა მავანთა თაროების სისავსით.

more »

“კვირის პლაგიატი”

“პლაგიატსა და უსინდისობას შორის ერთადერთი განსხვავება ის არის, რომ “პლაგიატი” უფრო თავაზიანი სიტყვაა” - ვინმე

პლაგიატია, როდესაც ცერა თითს აიშვერ და საზოგადოებას ისეთი გაბადრული სახით დაპირდები ცვლილებებს, თითქოს ამგვარი საარჩევნო კამპანიით მეორე ველოსიპედი კი არა, ტრისიპედი, ან, პიპედი (არც ერთი არ არსებობს) გამოიგონე.

პლაგიატია, როდესაც “შენ ჯვარს იწერდი იმ ღამეს, გვანცი… გვანცი, იმ ღამეს იყავი ანცი” – ს დაწერ და განაცხადებ, რომ ეს ლექსი არავის მიბაძვა არ არის.

პლაგიატია, როდესაც “კოკა-კოლას” ჩამოასხამ და “კოლა-კოკა”-ს დაარქმევ.

და ბოლოს, პლაგიატია, როდესაც საქართველოს ერთ-ერთ მაღალტირაჟიან გაზეთში მუშაობ, ვინმეს პოსტს გადაწერ და  შემდეგ, ისე ჯეკ-მფატრავისეულად დაჩეხავ, რომ ბლოგზე პატრონმა ვეღარ იცნოს…

more »

“ჰოლივუდი” ფანტაზიის გარეშე

ეს ტყე უნდა გადაიწვას და ბოლი აუვიდეს - © ბოლი wood

“ეს ტყე უნდა გადაიწვას და ბოლი აუვიდეს” – © “ბოლი wood”

„ჰოლივუდის“ გაგონებისას ადამიანს თავში სხვადასხვაგვარი ასოციაცია შეიძლება გაუჩნდეს. მაღალინტელექტუალური შედარებებით გამორჩეულებს  – „კინოინდუსტრიის მექა“ ახსენდებათ, „გიტასა და გიტარის“ მოყვარულებს – „ბოლივუდი“, მზესუმზირის გამყიდველს – ე.წ. „სემიჩკა“ ფილმები, მსახიობებს – ოცნების ქალაქი, „ოცნების ქალაქის“ რეჟისორს – სიტყვა „შური“, მე კი, რატომღაც ის შაბლონებად ქცეული მსგავსებები მომდის თავში, რომლებიც „ჰოლივუდურ“ ფილმებს ახასიათებს:

1. ფილმის პერსონაჟი ტაქსის მძღოლს ყოველთვის იმდენ ფულს აძლევს, რამდენიც ხელს ჯიბიდან ამოყვება და როგორც წესი, ეს ფული ზუსტად საჭირო რაოდენობის აღმოჩნდება ხოლმე, ვინაიდან ტაქსის მძღოლი ხურდას უკან არასდროს აბრუნებს.

more »

ფრთხილად, პრესაში ბოტკინია!

ძეგლიც ცნობისმოყვარეა

“ცნობისმოყვარე ძეგლი”

ჟურნალისტიკა ორგანიზებული ჭორიაედუარდ ეგელსტონი

დღევანდელი ქართული პრესა რაღაცით შემოდგომის ფოთოლს ჰგავს – ყვითელია. სერიოზულ თემებზე უფრო მეტად კითხვადია ის, თუ სად ისუფთავებს ფრჩხილებს ჯაბა ქარსელაძე, ან, რა უდევს საძინებელი ოთახის კარის ხელმარცხნივ მდებარე ტელევიზორის მოჩუქურთმებული მაგიდის ყოველთვის ჩაკეტილ მესამე უჯრაში ქეთევან ღლონტს.

ქართულ ყვითელ პრესას რამდენიმე კომპონენტი ახასიათებს:

ა) გულისგამგმირავი სათაურები - ეს ის კატეგორიაა, რაც დღევანდელ პრესას ყიდის. ძირითადად დომინირებს “რომელ კბილში გაეჩხირა კალმახის ფხა კობა დავითაშვილს და რას ვერ აპატიებდა ბეჟან გუნავა მამიდაშვილს” ტიპის სათაურები, რომლებიც ცდილობენ (ხანდახან გამოსდით კიდეც) გარკვეულწილად დააინტრიგონ მკითხველი და დასმულ კითხვაზე პასუხის ძიებაში მთელი უაზრო ინტერვიუ წააკითხონ. მაგალითისათვის – იყო ერთი ასეთი სათაური: “ვანო ჯავახიშვილმა სიდედრი მოკლა” და   სტატიის კითხვისას “ფრიად შეშფოთებულმა” აღმოვაჩინე, რომ თურმე სიცილით.

more »